İran’da temyiz mahkemesi, YouTube üzerinden gerçekleştirdiği canlı yayında zorunlu başörtüsü kuralına uymayarak konser veren müzisyen Parastoo Ahmadi ve beraberindeki ekibe verilen 74’er kırbaç cezasını duruşma düzenlemeksizin kesinleştirdi. Kararla birlikte Ahmadi ve çalışma arkadaşlarına yönelik mesleki yasaklar ile seyahat engeli de onaylandı.
Müzisyen Ahmadi, Aralık 2024’te çevrim içi platformda kolsuz kıyafetle şarkı söylemişti. Kadınların kamusal alanda performans sergilemesini ve örtünme kurallarını ihlal etmesini yasaklayan mevzuat kapsamında, yayının geniş kitlelere ulaşması üzerine adli soruşturma başlatıldı.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, Haziran ayında Ahmadi ile beraber orkestra ve prodüksiyon ekibindeki sekiz kişiyi kamu ahlakını ihlal suçlamasıyla mahkûm etti. Yargılama neticesinde sanıklara 74 kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl süreyle mesleki icra yasağı ve yurt dışına çıkış kısıtlaması getirildi.
Avukatlardan Karara İtiraz
Hukukçular, üst mahkemenin itiraz başvurusunu duruşma yapmadan geri çevirdiğini bildirdi. BBC’ye konuşan avukatlardan biri süreci şu sözlerle aktardı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat, kararın benzer eylemleri engelleme maksadıyla verildiğini belirterek şunları ekledi:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Sanat Dünyası ve Hak Örgütlerinden Tepkiler
Ceza kararı kamuoyunda ve sosyal medyada geniş çaplı tepki çekti. Karara tepki gösteren şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabından şu açıklamayı yaptı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise tepkisini şu ifadeyle dile getirdi:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
İnsan hakları savunucuları da mahkeme hükmünü eleştirdi. Uluslararası Af Örgütü tarafından yapılan açıklamada şu tespite yer verildi:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Ocak 2024’te İranlı aktivist Roya Heshmati de sosyal medyada başörtüsüz paylaşım yaptığı gerekçesiyle 74 kırbaç cezasına maruz kalmıştı. Hak örgütü Hengaw, Tahran’daki infazda görevlilerin zorla başını örttükten sonra kırbaç cezasını uyguladığını bildirmişti.
Kıyafet Düzenlemesi ve Ülkedeki Süreç
İran’daki yasalara göre kadınların saçlarını örtmesi ve hatlarını kapatan kıyafetler giymesi zorunlu tutuluyor. 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin gözaltındayken yaşamını yitirmesi ülke genelinde kitlesel eylemleri başlatmış, müdahaleler sırasında yüzlerce kişi hayatını kaybetmişti.
Olayların ardından kamusal alanda kurallara uymayan kadınlara yönelik denetim ve yaptırımlar uygulanmaya devam ediyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, bölgesel gerilimler nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını” belirtmişti.
