Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Norveç’te yaptığı müzakerelerin ardından Washington’ın askeri istihbarat akışını salı günü yeniden devreye aldığını duyurdu. İki heyetin temasları neticesinde faaliyete geçirilen erken uyarı mekanizmasının, balistik taarruzlara karşı sivil halkın korunmasında hayati önem taşıyacağı kaydedildi.
Erken uyarı sisteminin siviller açısından taşıdığı öneme değinen Zelenskiy şu açıklamayı yaptı:
“Erken uyarıdan bahsediyorum. Bu halkımız, çocuklar, yetişkinler ve siviller için çok önemli; çünkü bir balistiğin ne zaman geldiğini bilebiliyoruz. Bu yüzden Amerikan tarafına müteşekkiriz. Artık çalışıyor”
Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store’un ev sahipliğindeki toplantıya Finlandiya Cumhur Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın yanı sıra Birleşik Krallık, Avrupa Birliği ve NATO heyetleri katıldı. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff müzakere masasında şahsen bulunurken, Donald Trump’ın damadı ve özel temsilcisi Jared Kushner görüşmeye video konferans yoluyla bağlandı. Zelenskiy, iki ülke arasındaki diplomatik gerginliğe rağmen fotoğraf çekiminde Witkoff’a sarıldı ve kendisine bir ödül takdim etti.
Oslo Müzakereleri ve Doğrudan Üçlü Görüşme Girişimi
Toplantıların içeriğine dair bilgi veren ve kimliğinin gizli tutulmasını isteyen bir ABD’li yetkili, temasların son derece yapıcı geçtiğini aktardı. Yetkili konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Ukrayna yeni fikirler ve teklifler sundu, bunlar ayrıntılı olarak tartışıldı. Taraflar, Rusya ile temas kurma ve diplomatik süreci ilerletme konusunda koordineli bir yaklaşımda uzlaşma yönünde anlamlı ilerleme kaydetti”
Aynı yetkili; Washington, Kiev ve Avrupalı taraflar arasında adımların uyum içinde belirlendiğini, Witkoff ile Kushner’in Ukrayna’nın önerdiği doğrudan üçlü zirve modelini Rus lider Vladimir Putin’e kabul ettirmek üzere baskı kuracağını bildirdi.
Ev sahibi Norveç Başbakanı Store, görüşmelerin tamamlanmasının ardından basın mensuplarına yaptığı değerlendirmede bazı pürüzleri çözüme kavuşturmaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi:
“Dün söylenenleri kurcalamaktan elde edilecek hiçbir şey olmadığını”
Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb ise teknik ve temel dosyalarda ilerleme kaydedildiğini belirterek salı gününü barış adına olumlu bir gün olarak niteledi:
“Barış için iyi bir gün”
Özel Temsilci Witkoff’un, üçlü zirve önerisini iletmek ve müzakerelerde bulunmak üzere çarşamba günü St. Petersburg’a geçmesi planlanıyor. Witkoff’un, Nisan 2022’de İzyum kenti işgal altındayken alıkonulan ve dört yılı aşkın süredir cezaevinde bulunan 70’li yaşlarındaki Amerikalı öğretmen Stephen Hubbard’ın tahliyesini de talep etmesi bekleniyor.
Washington-Kiev Hattında Gerilim ve Sahadaki Durum
Oslo’daki zirve, Donald Trump’ın bu ay Rusya’ya uygulanan bazı yaptırımları kaldırması ve Moskova ile dizel anlaşması açıklamasının ardından Kiev ile bozulan ilişkilerin gölgesinde gerçekleşti. Zelenskiy söz konusu yakıt anlaşmasını Amerikan yönetiminin zayıf bir hamlesi olarak yorumlamış ve bu süreçte kendisini ihanete uğramış hissettiğini dile getirmişti.
Ukraynalı yetkililer, son 10 günde Washington’ın Starlink yeteneklerini sınırladığını, hava savunma mühimmatı sevkiyatını geciktirdiğini ve istihbaratı kestiğini öne sürdü. ABD yönetimi bu kısıtlama iddialarını yalanlarken, Rus ordusu Kiev ve diğer büyük kentlere yönelik balistik füze ve jet motorlu insansız hava aracı taarruzlarını sıklaştırdı.
Zelenskiy müzakere masasına hazır olduğunu belirtirken, ABD Başkanı Donald Trump barış sürecini engelleyen tarafın Ukrayna olduğunu savundu. Salı günü Beyaz Saray Oval Ofis’te gazetecilere konuşan Trump şu değerlendirmede bulundu:
“Ukrayna’nın bu savaşı bitirme zamanı geldi”
Cephedeki dengelere değinen Trump, Rus ordusunun ilerleyişini sürdürdüğünü şu sözlerle ifade etti:
“Olan şu ki, Rusya bunu tamamlamak istiyor. Rusya büyük bir makine. Sadece ilerlemeye devam ediyorlar. Çok büyük bir toprak parçasını aldılar ve bilirsiniz, Ukrayna’nın iyi veya kötü gittiğini söyleyebilirsiniz, ancak toprak her zaman, hafta be hafta daha da büyüyor. Sadece ileri doğru yürümeye devam ediyorlar. Sınırsız insan kaynakları var”
Askeri temas hattının büyük oranda kilitlendiği bir süreçte değerlendirmelerini sürdüren Trump, Kiev yönetimine yönelik tutumunu şu sözlerle noktaladı:
“Zelenski’nin bu savaşı çözüme kavuşturmayı istemesi gerekiyor ve eğer istemezse bence bu çok kötü bir şey olacak. Bakın, Ukrayna’ya muazzam miktarlarda yardım verdik. Karşılığında pahalı dizelden başka hiçbir şey alamadık”
