ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Grönland’daki askeri konuşlanmasını artırmasını ve adada yeni üsler açmasını öngören 10 sayfalık mutabakata imza attı. Toprak devri içermeyen metin, Grönland yönetiminin ilk kez bağımsız bir aktör olarak uluslararası düzeyde bağlayıcı bir anlaşmaya doğrudan taraf olmasını sağladı.
Salı günü kamuoyuna duyurulan resmi belge, adaya ait herhangi bir arazinin mülkiyetinin ABD’ye geçmesine dair hüküm taşımıyor. Ocak ayında Grönland’ın tamamen kontrolünü alma arzusunu belirten Donald Trump, mülkiyet hedefiyle ilgili olarak şu ifadeleri kullanmıştı:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Danimarkalı diplomatlar ve yetkililer, ABD Başkanı’nın “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam”
olarak nitelendirdiği mutabakattan çekilme ihtimali nedeniyle mülkiyet konusundaki bu ayrımı gündeme getirmekten kaçındı.
Müzakere Süreci ve Diplomatik Yansımalar
Müzakere sürecinde yer alan diplomatik kaynaklar, uzun süren hassas görüşmelerin ardından metni Trump’a sunmak için uygun zamanı beklediklerini aktardı. Belgenin Washington’a sağladığı yeni haklara rağmen siyasi maliyetinin yüksek olduğu belirtiliyor.
Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerginliklerin Danimarka, Grönland ve Avrupa eksenindeki ilişkilere kalıcı hasar verdiğini kaydetti. ABD’nin adadaki askeri varlığı 1951 anlaşmasına dayanırken, Başkan Yardımcısı JD Vance’in Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’ne yaptığı ziyarette Çin ile Rusya’nın faaliyetlerine değinerek “Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
demesi taraflar arasındaki endişeleri artırmıştı.
Grönland Tarafı ve NATO Şartı
Varılan uzlaşma Danimarka ve Grönland kanadında olumlu karşılandı. Danimarka Parlamentosu Üyesi ve Grönland’ın bağımsızlık yanlısı sol partisinin temsilcisi Naaja Nathanielsen, sürecin dış politika özerkliği açısından bir emsal oluşturacağını vurguladı. Nathanielsen durumu şu sözlerle açıkladı:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Belgede Grönland’ın gelecekteki bağımsızlık ihtimaline ilişkin özel bir madde de yer aldı. Anlaşma metninde şu hüküm kayda geçirildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
