2020-07-20T10:59:38+03:00
Ana Sayfa Gündem 20 Temmuz 2020 104 Görüntüleme

Dilhan Eryurt kimdir, nerelidir? NASA’da görev alan ilk Türk kadın Google’da Doodle oldu!

Prof. Dr. Dilhan Eryurt gündemdeki adlar arasındaki konumunu aldı. NASA’da vazife alan ilk Türk bayan olan Dilhan Eryurt, bugün Google’da Doodle oldu. Google belirli gün ve haftalar ile meşhur bilim insanı, sanatçı ve tanınan şahıslar hakkındaki Doodle’ları anasayfasına taşımaya devam etmekte. Bu yolla hatırlatmalar meydana getiren Google, günümüz Doodle’ını Dilhan Eryurt amacıyla hazırladı.

DİLHAN ERYURT KİMDİR?

Dilhan Eryurt, 29 Kasım 1926 İzmir doğumlu. Incelemeleri ile Güneş’in ve yıldızların evrimi çalışmalarına katkıda bulunmuş bir bilim insanıdır.

1961-1973 senelerinde NASA’da vazife alarak bu kurumdaki ilk Türk bilim hanımı olan Eryurt, ODTÜ’de astrofizik anabilim dalını kurmuş ve 1988-1993 senelerinde ODTÜ Fen Edebiyat Fakültesi dekanlığını yürütmüştür.

29 Kasım 1926’da İzmir’de dünyaya geldi. Babası, 1944’te Denizli milletvekili olarak TBMM’ye giren Abidin Ege’dir.

Babasının Yüksek {Ziraat} Mektebi kuruluşu sebebiyle varolduğu İzmir’de dünyaya gelişinden kısa bir müddet sonra ailesi evvelce İstanbul’a, birkaç sene sonrasında da Ankara’ya taşınmıştı. İlköğrenimini Ankara’da tamamladıktan sonrasında Ankara Kız Lisesi’ne devam etti. Lise senelerinde matematiğe hususi bir ilgisi vardı. Bu nedenden dolayı liseden mezuniyetinin sonrasında İstanbul Üniversitesi Yüksek Matematik ve Astronomi Kısmı’ne girdi. Astronomi merakı üniversite öğrenimi esnasında meydana çıktı.

1946 senesinde İstanbul Üniversitesi Yüksek Matematik ve Astronomi Kısmı’nden mezun olduktan sonrasında Ankara Üniversitesi’nde astronomi kısmı açmak suretiyle görevlendirilen Tevfik Oktay Kabakçıoğlu’nun beraberinde iki sene süresince fahrî asistanlık yapmış oldu. Lisansüstü çalışmalarına bir müddet Michigan Üniversitesi’nde devam etti ve 1953’te Ankara Üniversitesi Astrofizik Anabilim Dalı’nda doktorasını ve sonrasında doçentlik çalışmalarını tamamladı.

1959’da Internasyonal Atom Enerji Ajansı’nın bursuyla iki yıllığına Kanada’ya gitti. Burada Prof. Dr. Alastari G. W. Cameron ile çalıştı. Sonrasında ABD’ye giderek evvelce Amerikan Soroptimist Federasyonu bursuyla ABD’de Indiana Üniversitesi’nde vazife aldı. Üniversiteye bağlı Goethe Bağlantı Gözlemevi’nde yıldız modelleri gerçekleştirmeyle tanımış Prof. Dr. Marshall Wrubel ile çalıştı. Bu deneyimden sonrasında NASA’ya bağlı Goddard Uzay Inceleme Enstitüsü’nde vazife aldı. Çalışmalarına NASA’da devam eden Alastair G. W. Cameron ile Güneş zamanı üstüne incelemeler yapmış oldu. Bu zamanda Goddard Uzay Inceleme Ensitütüsü’ndeki vazifiyeti esnasında kurumda çalışan tek bayan astronomdu.

Dilhan Eryurt’un Goddard Enstitüsü’nde yapmış olduğu emekler, Güneş ile ilgili o vakte kadar hatalı tanınan birtakım gerçekleri meydana koydu. Güneş’in parlaklığının oluşumundan bu yana gittikçe artmadığını, geçmişte fazlaca daha parlak ve sıcak bulunduğunu iddia etti. Emekleri o dönemde yeni başlamış olan uzay uçuşlarının gidişatını etkileyecek önemdeydi. Aya ilk iniş amacıyla yapmış olduğu etkin emekler sebebiyle 1969’da Apollo Başarı Mükafatı ile ödüllendirildi. Eryurt, Goddard Enstitüsü’nde iki senelik çalışmasını tamamladıktan sonrasında kendine yabancılara sık sık tanınmayan bir imtiyaz yayınlandı ve kıdemli incelemeci olarak enstitüde çalışmaya devam etti. Enstitü, kendisini yıldızların oluşumu ve gelişimi üstüne incelemeleri amacıyla yeni bulgular edinmek suretiyle California Üniversitesi’ne gönderdi.

1968’de Türkiye’ye gelmiş olarak ODTÜ’de bir sene vazife meydana getiren Eryurt, bu sırada TÜBİTAK’ın desteği sayesinde I. Yerel Astronomi Toplantısı’nı düzenledi.

1969-1973 içinde NASA’da bilimsel incelemelerini sürdürdü. 1973 senesinde ODTÜ Fizik Kısmı’ne dönerek astrofizik ana bilim dalını kurdu. 1977 senesinde Tübitak Bilim Hizmet ve Teşvik Mükafatı ile ödüllendirildi. 1988’de altı ay kadar fizik bölümünün başkanlığını yürüttükten sonrasında beş sene süre ile Fen Edebiyat Fakültesi dekanlığı yapmış oldu. 1993 senesinde emekliye ayrıldı.

13 Eylül 2012’de geçirdiği bir kalp krizi neticesi Ankara’da yaşamını yitirmiştir.


Yorumlar (Yorum Yapılmamış)

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.